ผมร่วงเพราะกินคีโต /โลว์คาร์บ มีวิธีจัดการอย่างไร


โดย : Amy Berger, MS, CNS, NTP
ตีพิมพ์ : วันที่ 23 มิถุนายน 2562
แหล่งข้อมูล
https://ketodietapp.com/…/why-am-i-losing-hair-on-a-keto-di…

 


ผมร่วงเพราะกินคีโต

หลังจากเปลี่ยนโภชนาการมาเป็นแบบคีโต/โลว์คาร์บ พวกเราก็ได้รับประโยชน์ต่อสุขภาพมากมาย ไม่ว่าจะเป็น ขจัดไขมันระดับน้ำตาลและ HbA1C ในเลือดลดลง ระดับไตรกรีเซอร์ไรด์ลดลง ในขณะที่ระดับ HDL เพิ่ม เรารู้สึกเต็มไปด้วยพลังงาน อาการกรดไหลย้อนดีขึ้น ความถี่ในการเป็นไมเกรนลดลง สมองปลอดโปร่งแจ่มใส

ทุกอย่างดีไปหมด ยกเว้นเรื่องเดียวคือ ผมร่วง ไม่ใช่ร่วงธรรมดา แต่ร่วงเยอะมาก จนเราตกใจว่ามันเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย จึงทำให้ผมร่วงได้มากขนาดนั้น

บทความนี้มีคำตอบค่ะ

ผมร่วงเมื่อกินคีโต/โลว์คาร์บเกิดขึ้นได้บ่อยไหม

แม้ว่ามันจะไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่ก็เป็นที่รับรู้กันว่า อาการผมร่วงเป็นเรื่องที่พบได้เป็นปรกติ ในคนที่รับประทานคีโต/โลว์คาร์บ

เราเรียกประเภทของผมร่วงชนิดนี้ว่า Telogen Effluvium ซึ่งแตกต่างจากผมร่วงในผู้ชายหัวล้าน ผมร่วงจากได้รับเคมีบำบัด หรือผมร่วงจากความเครียดที่เรียกว่า Alopecia areata

 

Hair Growth

 

วงจรชีวิตของเส้นผม

เส้นผมก็เหมือนเนื้อเยื่ออื่นๆในร่างกาย ที่มีวงจรชีวิต สร้างใหม่-เจริญเติบโต-ตาย

วงจรชีวิตเส้นผมแต่ละระยะ มีดังนี้

1. Anagen (ระยะเจริญเติบโต)
2. Catagen (ระยะเสื่อมถอย)
3. Telogen (ระยะพัก)

อ้างอิงบทความจาก Journal of Cell Science พบว่า

ระยะ Anagen รากผมจะสร้างเส้นผมตั้งแต่โคนถึงปลาย

ระยะ Catagen และ Telogen รากผมจะพักเพื่อเตรียมสเต็มเซลล์ ในการสร้างเส้นผมรอบใหม่เมื่อได้รับสัญญาณ

โดยเฉลี่ยหนังศรีษะของคนปรกติ จะมีเส้นผมประมาณ 100,000 เส้น อยู่ในระยะ Anagen 86% Catagen 1% และ Telogen 13%

แต่เมื่อมีผมร่วงที่เรียกว่า Telogen Effluvium อัตราส่วนเหล่านี้เปลี่ยนแปลงอย่างมาก กลายเป็น Anagen 70% Catagen 0% แต่ Telogen เพิ่มเป็น 30% ส่งผลให้มีเส้นผมหลุดร่วงวันละถึง 300 เส้นเลยทีเดียว

โดยธรรมชาติ เราสูญเสียเส้นผมที่เสียหายและมีเส้นผมงอกใหม่อยู่ตลอดเวลา เพียงแต่เราไม่ได้สังเกตุเห็นมัน จนกว่ามันจะร่วงมากผิดปกติอย่างที่เราพบเจอ เมื่อรับประทานโภชนาการแบบคีโต/โลว์คาร์บไปสักระยะ

อาการผมร่วงจากความเครียดที่เรียกว่า Telogen Effluvium
(Stress induced hair loss)

ลักษณะผมร่วงที่เรียกว่า Telogen Effluvium นี้ เกิดขึ้นทันทีทันใด รวดเร็ว ผมร่วงทั่วทั้งศีรษะ จนทำให้คิดว่าเกิดมาจากความเครียดจากสาเหตุอื่น เช่น

1. ไข้สูง
2. หลังผ่าตัดใหญ่
3. ยาต้านการจับตัวของลิ่มเลือด
4. หลังการคลอดลูก
5. ความเครียดทางอารมณ์

แต่เราพบว่ามีอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดผมร่วงประเภท Telogen Effluvium ได้ นั่นคือ

6. การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว

ซึ่งสาเหตุหลังสุดนี้ เราจะพบได้จากการใช้โภชนาการคีโต/โลว์คาร์บ ซึ่งทำให้น้ำหนัก (ไขมัน) ลดลงอย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดความเครียดระดับเซลล์ จากการที่ร่างกายรับรู้การเปลี่ยนแปลงน้ำหนักที่รวดเร็วนี้ว่าคือตัวก่อความเครียด

ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น ก็เพราะหลังจากที่เรารับประทานอาหารที่เต็มไปด้วยแป้งและน้ำตาลมาตลอดชีวิต แล้วจู่ๆ เราหักดิบลดการบริโภคแป้งและน้ำตาลอย่างสุดโต่งเลย ร่างกายจึงเกิดอาการช็อก รู้สึกตึงเครียดที่จะต้องปรับระบบต่างๆ เพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงแบบสุดโต่งนี้ ถึงแม้ว่าภายนอกเราจะรู้สึกดีมากๆก็ตาม

ผมร่วงเพราะกินคีโต/โลว์คาร์บ

เมื่อน้องๆเริ่มต้นโภชนาการแบบนี้ จะไม่พบอาการผมร่วงในทันที แต่จะเกิดขึ้นหลังจากผ่านไปหลายสัปดาห์ หรือหลายเดือน

ผมร่วงแบบนี้ที่เรียกว่า Telogen Effluvium ทำให้ผมร่วงได้ถึง 30-50% ของปริมาณเส้นผมทั้งหมด หลังจากเปลี่ยนโภชนาการไปได้ประมาณ 3 เดือน เราจึงตกใจมากเพราะผมร่วงหนัก อย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน (พี่ปุ๋มร่วงเล็กน้อย แต่ก็ตกใจ เพราะในชีวิตไม่เคยรู้จักคำว่าผมร่วง)

จะทราบได้อย่างไรว่าเรามีผมร่วงแบบ Telogen Effluvium

วิธีที่ง่ายที่สุดในการทดสอบคือเวลาแปรงผมตอนเช้า สังเกตปริมาณเส้นผมที่ร่วงติดแปรงดูว่า มีปริมาณมากกว่าปกติหรือไม่

หรือทำโดยหนีบเส้นผมประมาณ 40-60 เส้นด้วยนิ้วโป้งและนิวชี้ แล้วรูดนิ้วทั้งสองลงตามความยาวของเส้นผม โดยใช้แรงดึงที่สม่ำเสมอมากพอ ควรมีเส้นผมหลุดออกมาน้อยกว่า 10% (ประมาณ 4-6 เส้น) ถ้ามากกว่านี้ชัดเจน ก็พิจารณาได้ว่าอาจมีผมร่วงแบบ Telogen Effluvium

ผู้เชี่ยวชาญโภชนาการแบบให้ความเห็นอย่างไรกับเรื่องนี้

Prof.Stephen Phinney, MD, PhD แพทย์และนักวิจัยชั้นนำในด้านโภชนาการแบบคีโต กล่าวว่า อาการผมร่วงในผู้ที่ใช้โภชนาการแบบนี้ เราไม่ต้องกังวลใจแต่อย่างใด เพราะมันจะเป็นอยู่ชั่วคราว ประมาณ 2-4 เดือน จากความเครียดระดับเซลล์ที่ได้กล่าวไปแล้ว

ทั้ง Prof.Stephen Phinney, Dr.Sarah Hallberg MD, Dr.Eric Westman MD แนะนำเหมือนกันคือ ให้อดทน ปล่อยวาง อย่าเครียดเพิ่ม ขอให้เชื่อว่าเส้นผมจะงอกกลับคืนมา ให้เวลาร่างกายได้ปรับตัวเท่านั้น

Dr.Eric กล่าวว่า ถ้าหากกังวลมาก หลังจาก 3 เดือนให้ลองใช้แว่นขยายส่องดูที่รากผม จะพบเส้นผมสั้นๆที่เพิ่งงอกใหม่ เป็นสัญญาณว่าร่างกายปรับตัวได้แล้ว

Dr.Sarah และ Dr.Eric กล่าวถึงปัญหาการขาดสารอาหารเช่น ไบโอติน เหล็ก สังกะสี โฟเลท วิตามินเอ ดี ว่า ถ้าหากพบการขาดวิตามินและแร่ธาตุเหล่านี้อย่างแท้จริง ก็สามารถเสริมอาหารเหล่านี้ได้ แต่ที่จริงแล้วผมร่วงประเภท Telogen Effluvium นี้ ไม่ได้เกิดจากการขาดวิตามินและแร่ธาตุเหล่านี้ ดังนั้นก็ไม่อาจจะการันตีผลลัพที่ต้องการได้

สรุป

1. การลดน้ำหนัก (ไขมัน) ได้อย่างรวดเร็ว ด้วยโภชนาการแบบคีโต/โลว์คาร์บ ก็มีโอกาสพบอาการผมร่วงได้ ควรสงบใจไว้

2. อาการผมร่วงเป็นปรากฏการณ์ที่เป็นที่รับรู้กันเมื่อใช้โภชนาการแบบนี้ และเราก็ไม่มีความจำเป็นต้องยกเลิกโภชนาการคีโต/โลว์คาร์บ เพราะเพียงเรื่องผมร่วง

3. อดทนและเชื่อมั่นว่า ถ้าประสิทธิภาพของโภชนาการแบบนี้ดีต่อร่างกายอย่างที่ได้รับ มันย่อมดีต่อเส้นผมของเราด้วย แค่อดทนและให้เวลาร่างกายปรับตัวเท่านั้นค่ะ

อ่านบทความอื่นๆเกี่ยวกับผลข้างเคียงของคีโต


หวังว่าน้องๆคงได้ความกระจ่าง และเลิกกังวลใจเกี่ยวกับอาการผมร่วงที่เกิดขึ้นกันเสียทีนะคะ

ขอความมีสุขภาพกายใจที่ดี จงสถิตอยู่กับทุกคน