ภาวะดื้อต่ออินซูลินคืออะไร


โพสต์สำคัญ มาซะดึกเลย พี่ปุ๋มนั่งอ่าน journal และเรียบเรียงอยู่นาน ยาวหน่อยนะคะ โอกาสหน้า พี่จะเอามาทำใหม่ให้เป็น infographic มือใหม่ ยังทำเองไม่เก่ง 

เมื่อโพสต์ที่แล้ว พี่ปุ๋มให้รากฐานความเข้าใจการทำงานของอินซูลินในการสะสมไขมันไปแล้ว ใครยังไม่ได้อ่าน รีบกลับไปอ่านเลยนะคะ สำคัญมาก

โพสต์นี้เราจะมาดูปัจจัยที่ทำให้อินซูลินไม่ยอมลดระดับลงตามเวลาที่ควรจะเป็น หรือมีอยู่ในระดับที่สูงค้างอยู่นานว่ามีอะไรบ้าง

ในคนปรกติ อินซูลินจะหลั่งออกมาจากตับอ่อน เมื่อเรากินคาร์โบไฮเดรตเข้าไป เพื่อทำหน้าที่ในการนำพากลูโคสออกจากกระแสเลือดไปสู่เซล และสะสมไขมันโดยเปลี่ยนกลูโคสที่เหลือให้กลายเป็นกลัยโคเจน และไขมันไตรกลีเซอไรด์ สำรองเก็บไว้ใช้ที่กล้ามเนื้อและตับ จากนั้นอินซูลินก็จะลดระดับลงต่ำสุด ภายในเวลาประมาณ 3 ช.ม.(ดูรูปประกอบ พื้นที่สีฟ้า) หลังจากนี้โหมดการใช้ไขมันเป็นพลังงานก็จะรับช่วงต่อไป

แต่มีปัจจัยที่ทำให้ในบางคน มีภาวะที่เรียกว่า “ดื้อต่ออินซูลิน” (Insulin Resistance) มีระดับอินซูลินเริ่มต้นสูงกว่าปรกติ แล้วก็ลดลงมาสู่ระดับปรกติช้ากว่า 3 ช.ม. ด้วย (ดูรูปประกอบ พื้นที่สีเหลือง แดง เขียว) แม้ว่าจะยังไม่เข้าใจปัจจัยที่ทำให้เกิดภาวะดื้อต่ออินซูลินทั้งหมด แต่ก็พบว่าถ้ามีปัจจัย 1ใน 5 ข้างล่างนี้ ก็เข้าข่ายว่ามีภาวะดื้อต่ออินซูลินแล้ว

High Insulin Levels

1. คนที่น้ำหนักเกิน หรือมีโรคอ้วน (ดัชนีมวลกายตั้งแต่ 23 ขึ้นไป
2. รับประทานอาหารกลุ่มคาร์โบไฮเดรตและน้ำตาล ปริมาณสูง
3. ใช้ชีวิตแบบนั่งติดอยู่กับที่ มีกิจกรรมน้อย
4. ได้รับยากลุ่มเสตียรอยด์ในปริมาณสูง เป็นระยะเวลานาน
5. มีโรค Cushing’s disease (ภาวะการทำงานของต่อมหมวกไตมากเกิน) หรือ Polycystic Ovary disease(โรคถุงน้ำหลายใบในรังไข่)

พี่ปุ๋มก่อนที่น้ำหนักจะลดลงมา 16 kg ก็มีปัจจัยข้อ 1-3 เลยค่ะ เพื่อนๆลองเช็คดูกันเลยว่ามีปัจจัยของภาวะดื้อต่ออินซูลินไหม

ภาวะดื้อต่ออินซูลินคืออะไร คือภาวะที่เซลตอบสนองต่ออินซูลินน้อยลง ในการที่จะอนุญาตให้อินซูลินจับกับตัวรับที่ผนังเซล แล้วเปิดประตูให้กลูโคสในกระแสเลือดไหลเข้าสู่เซล(คล้ายๆ ประตูฝืด) เพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการสันดาปเป็นพลังงาน ผลก็คือกลูโคสก็จะค้างอยู่ในกระแสเลือดในระดับที่เป็นพิษต่อร่างกาย (เกินกว่า 126 mg/เดซิลิตรเลือด ในช่วงตื่นเช้า หรือ 200 mg/เดซิลิตรเลือด หลังจากกินอาหาร 2 ช.ม.)

สิ่งที่ร่างกายต้องทำคือ สั่งตับอ่อนให้ปล่อยอินซูลินออกมาอีก เพื่อไปเปิดประตูเซลบานอื่นที่ยังไม่ฝืด เพราะต้องนำกลูโคสออกจากเลือดไปสู่เซลให้ได้ ทำให้ระดับอินซูลินในกระแสเลือดสูงกว่าที่ควรจะเป็นและลดต่ำลงช้ากว่า 3 ช.ม.

จำได้ไหมคะ จากโพสต์ที่แล้ว เมื่อไรก็ตามที่ยังคงมีอินซูลินสูงค้างอยู่ในกระแสเลือด และลดต่ำลงช้ากว่าที่ควรจะเป็น จะเกิดผลที่ตามมาคืออะไร….ติ๊กตอก…ติ๊กตอก
1. ขัดขวางโหมดการใช้พลังงานจากการเผาผลาญไขมัน
2. มีการสะสมไขมันเพิ่มขึ้น อ้วนรอบๆพุง (Belly Fat)
3. เพลีย ไม่มีพลัง เพราะเซลร่างกายไม่สามารถใช้ทั้งกลูโคส (ประตูฝืด) และไขมัน (อินซูลินยังสูงอยู่ในเลือด) สันดาปเป็นพลังงานได้ นำไปสู่
4. หิวแป้งและน้ำตาลตลอดเวลา
5. ความดันโลหิตเพิ่ม เพราะระดับอินซูลินที่สูงจะทำให้เกิดภาวะคั่งของโซเดียม
6. ไขมันที่สะสมเพิ่มในรูปไตรกลีเซอไรด์ เกี่ยวข้องกับการเพิ่มระดับคอเลสเตอรอล

โอ้ ภาวะดื้อต่ออินซูลินนี่น่ากลัวมากนะคะ เป็นรากเหง้าของสาเหตุที่ทำให้เราอ้วนไขมันเลย แต่ข่าวดีค่ะ เราสามารถแก้ไขภาวะนี้ให้กลับมาเป็นปรกติได้ เราจะคุยกันในโพสต์ต่อไปนะคะ

Ref : https://www.diabetes.co.uk/insulin-resistance.html